Jan Matejko 'Stańczyk' - interpretacja obrazu

  Hej, przygotowałam dla was interpretacje obrazu Jana Matejki. Enjoy, they say. 

 Jan Matejko - ‘Stańczyk’

‘Odcienie Czerwieni’

     Obraz Jana Matejki powszechnie znany pod kryptonimem ‘Stańczyk’, tak naprawdę nosi tytuł „Stańczyk w czasie balu na dworze królowej Bony wobec straconego Smoleńska”. Został on namalowany w 1862 roku i odwołuje się do wydarzenia historycznego, a mianowicie XVI-wiecznej bitwy Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Moskiewskiego podczas wojny litewsko-moskiewskiej. Królestwo Polskie poniosło wtedy klęskę, na skutek czego, twierdza na smoleńsku skapitulowała.

     Od razu w oczy rzuca się postać błazna ubranego w czerwony strój wraz z czapką tego samego koloru, która ma na sobie przyszyte charakterystyczne dla przebierańca dzwoneczki. Siedzi on na drewnianym masywnym krześle z ciemnym karmazynowym obiciem. Jego postawa jest zmęczona, wręcz załamana, na co mogą wskazywać ręce oparte na podłokietnikach, splecione dłonie oraz pochylona w dół głowa. Mina brodatego Stańczyka jest zasmucona i zamyślona. Patrzy się on w pustkę przed sobą rozmyślając nad zaistniałą sytuacją braku zainteresowania ze strony królowej Bony, drugiej żony Zygmunta Starego, stanem Królestwa Polskiego. Stańczyk jest wyraźnie odizolowany od balu, którego urywek widać w prawym górnym rogu obrazu. Jego porzucony atrybut leżący obok krzesła wskazuje na brak chęci zabawy z innymi gośćmi. Po lewej stronie błazna znajduje się stół przykryty płachtą, na którym leżą dokumenty prawdopodobnie odnoszące się do zaistniałej sytuacji porzucone i zapomniane podobnie jak własność komedianta. We wspomnianym już prawym górnym rogu bal trwa w najlepsze. Najwyraźniej widoczne są dwie bogato ubrane postacie - mężczyzna i kobieta pochłonięci w poufnej, najpewniej dosyć prywatnej rozmowie. Przy nich stoi mały błazen-karzeł próbujący ich zabawić. Gdy spojrzymy na lewą część malunku  zauważymy okno, przez które widać kawałek zamku pogrążonego w mroku nocy. 

     Całe dzieło pogrążone jest w ciemnych odcieniach czerwieni, brązu oraz odrobiny zieleni, jednak Stańczyk i dokumenty są wyeksponowane przez zastosowany przez malarza kontrast. Nastrój panujący na obrazie jest pesymistyczny i refleksyjny. Postawa Stańczyka zwraca uwagę na problem, z którym zmaga się jego ojczyzna i ukazuje patriotyzm, który w czasie powstawania malowidła miał motywować rodaków do takich działań w obliczu zaborców. Obecnie obraz można podziwiać w Muzeum Narodowym w Warszawie. 

~Itsu